MÜŞTERİ SINIFLANDIRMA KAVRAMLARI BİLGİLENDİRME
Sayın Müşterimiz, SPK’nın III-39.1 sayılı Tebliği uyarınca, yatırım kuruluşları müşterilerini "Profesyonel" veya "Genel Müşteri" olarak sınıflandırmak ve bu sınıfa uygun hizmet sunmakla yükümlüdür. Statünüzü etkileyebilecek değişiklikleri Şirketimize bildirmekle yükümlü olup, ilettiğiniz bilgilerin güncelliğinden siz sorumlusunuz.
Aşağıdaki nitelikleri haiz değilseniz veya yazılı talebiniz yoksa, "Genel Müşteri" olarak kabul edilirsiniz. Genel Müşteriler için Tebliğ’in 33. maddesi gereği "Uygunluk Testi" yapılması zorunludur.
PROFESYONEL MÜŞTERİ SIFATI HAKKINDA YASAL TANIMLAR
Profesyonel Müşteri: Kendi yatırım kararlarını verebilecek ve üstlendiği riskleri değerlendirebilecek tecrübe, bilgi ve uzmanlığa sahip müşteriyi ifade eder. Bir müşterinin profesyonel müşteri olarak dikkate alınabilmesi için aşağıdaki kuruluşlardan biri olması ya da sayılan nitelikleri haiz olması gerekir:
- Aracı kurumlar, bankalar, portföy yönetim şirketleri, kolektif yatırım kuruluşları, emeklilik yatırım fonları, sigorta şirketleri, ipotek finansman kuruluşları, varlık yönetim şirketleri ile bunlara muadil yurtdışında yerleşik kuruluşlar.
- Emekli ve yardım sandıkları, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20.maddesi uyarınca kurulmuş olan sandıklar.
- Kamu kurum ve kuruluşları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi uluslararası kuruluşlar.
- Nitelikleri itibarıyla bu kurumlara benzer olduğu Kurulca kabul edilebilecek diğer kuruluşlar. Bilanço Kıstaslarını Sağlayanlar: Aktif toplamı 500.000.000 TL, yıllık net hâsılatı 1.000.000.000 TL veya öz sermayesi 50.000.000 TL kriterlerinden en az ikisini birlikte taşıyan kuruluşlar.
- Talebe Dayalı Olanlar: Tebliğde belirtilen şartları sağlayarak profesyonel müşteri olmayı talep edenler.
Genel Müşteri: Profesyonel müşteri tanımı kapsamına girmeyen müşteriler ile profesyonel müşteri olarak dikkate alınmak istemediğini beyan eden profesyonel müşteriler “genel müşteri” kabul edilir.
Nitelikli Yatırımcı: Sahip olduğu nakit mevduatlarının ve sermaye piyasası araçlarının da dâhil olduğu finansal varlıkları toplamı 10.000.000 Türk Lirası tutarını aşan yatırımcılardır.
TALEBE DAYALI OLARAK PROFESYONEL MÜŞTERİ:
Genel müşteriler, aşağıdaki kriterlerden en az ikisini sağladıklarını tevsik etmeleri ve yazılı başvuruda bulunmaları halinde, "Profesyonel Müşteri" sıfatıyla hizmet alabilirler:
- İşlem Hacmi: Son 1 yıl içinde, her 3 aylık dönemde en az 5.000.000 TL hacminde ve en az 10 adet işlem gerçekleştirmiş olmak.
- Finansal Varlık Büyüklüğü: Nakit mevduat ve sermaye piyasası araçları toplamının 10.000.000 TL’yi aşması.
- Mesleki Uzmanlık: Finans sektöründe en az 2 yıl üst düzey yöneticilik veya 5 yıl ihtisas personeli tecrübesi bulunması ya da İleri Düzey/Türev Araçlar lisanslarından birine sahip olunması.
Yukarıdaki müşteri sınıflarına göre hem müşterinin hem NCM’nin bazı hak ve yükümlülükleri oluşmaktadır. Aynı zamanda hesap açılışından önce uygunluk ve yerindelik testlerinin, alınacak hizmet türüne göre tamamlanmış olması gerekir.
NCM uygunluk testi sonucunda ürün veya hizmetin müşteriye uygun olmadığı kanaatine ulaşırsa, öncelikle müşteriyi yazılı olarak veya elektronik ortamda uyarır. Buna rağmen müşteri ürün veya hizmeti almak istiyorsa, yatırım kuruluşu müşterinin bu talebi yönünde hizmet verip vermemek konusunda serbesttir. Hizmet vermesi durumunda ilgili ürün hakkında genel yatırım tavsiyesi verilemez. Müşterilerin yer aldıkları sınıfı değiştirme hakları bulunmaktadır.
NCM alım satıma aracılık faaliyeti kapsamında genel müşterilerine herhangi bir hizmet sunmadan önce, mevzuat gereği yapılacak genel risk bildirimine ek olarak işleme konu sermaye piyasası araçlarının risklerini müşteriye açıklar ve açıklamaların müşteri tarafından okunup anlaşıldığına dair yazılı bir beyan alır. Söz konusu açıklamaların bir örneğinin müşteriye verilmesi zorunludur. Profesyonel müşterilerin talep etmesi durumunda NCM’nin profesyonel yatırımcıya da bu açıklamaları yapması zorunludur.
Müşteriler, tabi olduğu sınıflandırmayı etkileyebilecek bir durum ortaya çıktığında söz konusu hususu NCM’ye bildirmekle yükümlüdür. Müşteri sınıflandırılması çerçevesinde verdikleri bilgi ve belgelerin doğruluğundan ve gerektiğinde güncellenmesinden müşteriler sorumludur.