Varant Nedir?
Varant, elinde bulunduran kişiye, belli bir tarihten önce veya belirli tarihe kadar yine belirli bir fiyattan dayanak varlığı satın alma veya satma hakkı veren ancak yükümlülük içermeyen menkul kıymetlerdir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken en önemli konu, varant için ödenen bedel, bir menkul kıymeti satın almak için değil o yatırım ürününü alma veya satma hakkı içindir.
Varantlar bir paya dayalı çıkarılabileceği gibi birden fazla paydan oluşan sepete dayalı, bir endekse dayalı veya denetleyici kurulun uygun görmesi durumunda uluslararası geçerliliği olan döviz, emtia, kıymetli maden ve yabancı borsa endekslerine dayalı olarak da ihraç edilebilirler.
Dayanak varlığı alıp satma hakkı veren varantlar, dayanak varlığın diğer haklarına sahip değillerdir. Diğer bir deyişle elinde bulundurana kâr payı, yeni pay alma, tasfiyeye katılma, şirket yönetimine katılma ile oy verme ve bilgi alma hakkı gibi faydalar sağlamazlar.
Varantlar, bir bakıma opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş halidir denebilir. Borsada işlem gören varantlar, ikincil piyasa ürünü olarak nitelendirilir. Ancak opsiyonlardan ayrılan özelliklere sahiptirler. Örneğin; opsiyonlar sözleşme olarak kabul edilirken varantlar menkul kıymet niteliğindedir. Vadeli piyasalarda işlem gören opsiyonların ihraççıları yatırımcılar olabilirken spot piyasada işlem gören varantlar, bankalar ya da aracı kurumlar tarafından çıkarılabilir. Bunun yanında opsiyon sözleşmeleri için teminat gerekirken varantlarda teminat şartı aranmaz.
Varant Fiyatını Etkileyen Faktörler
Varant fiyatını etkileyen faktörlerden bahsetmek gerekirse; dayanak varlığın fiyatı, volatilitesi, paya dayalı varantlarda temettü ödemeleri, alım ve satım fiyatlarını doğrudan etkilemektedir.
Varantın işleme koyma fiyatı (uzlaşma fiyatı), vadeye kalan gün sayısı gibi içsel faktörlerde alım ve satım varantlarının fiyatlarını etkiler. Dışsal bir faktör olan piyasa faiz oranı da alım varantlarıyla pozitif, satım varantlarıyla negatif ilişkiye sahiptir. Piyasa faiz oranları arttıkça alım varantlarının fiyatı artarken satım varantlarının fiyatları düşer.
Belirli bir vadeye sahip varantlar, yatırımcısına kaldıraç etkisi nedeniyle yüksek kazançlar sağlayabileceği gibi piyasanın terse dönmesi durumunda yüksek kayba neden olabilecek riskli yatırım ürünleridir. Piyasadaki fiyat hareketleri, yatırılan bütün fonun kaybedilmesine neden olabilir. Ancak buradaki risk bir nevi izole risk olup varanta yatırılan miktar ile ödenen komisyon kadar olacaktır.